Шанхай Цзяотун университетининъ бир группасы тарафындан кечирильген араштырманынъ нетиджелери мурдар кислотасы сидикнинъ сезиджи биомаркери олгъаныны косьтере, о, Альцгеймер хасталыгъыны (АХ) эрте тапмакъ мумкюн. Тапмаджалар учуз ве къолайлы кутьлевий скринингке ёл ачмакъ мумкюн эди. Доктор Ифан Ван, доктор Цихао Гуо ве аркъадашлары «Frontiers in Aging Neuroscience» дергисинде «Сидиктеки мурджие экшилигини янъы потенциаль Альцгеймер биомаркери оларакъ систематик къыймет кесюв» серлевалы макъале бастырдылар. Муэллифлер озь беянатында бойле нетиджеге кельдилер: "Сидиктеки мурджие кислотасы Альцгеймер хасталыгъыны эрте тешкермек ичюн мукеммель сезиджиликке малик... Сидикте Альцгеймер хасталыгъынынъ биомаркерлерини тапмакъ къолай ве икътисатлыдыр. Оны къартларнынъ мунтазам тиббий тешкерювине кирсетмек керек."
Муэллифлер анълаталар ки, АД, деменциянынъ энъ чокъ расткельген шекли, прогрессив когнитив ве давраныш бозукълыгъынен характерлене. АДнинъ эсас патологик хусусиетлери арасында экстрацеллюляр амилоид β (Аβ) аномаль топланмасы, нейрофибрилляр тау къарышыкълыкъларынынъ аномаль топланмасы, синапсларнынъ зарарланмасы бар. Лякин команда девам этти, «АДнинъ патогенези толусынен анълашылмагъан».
Альцгеймер хасталыгъы тедавийлемек ичюн кеч олгъандже, сезильмейип къалмакъ мумкюн. «Бу даима ве макрли хроник хасталыкътыр, яни о, ачыкътан-ачыкъ когнитив бозукълыкъ пейда олмаздан эвель чокъ йыллар девамында инкишаф эте ве девам эте биле», — дейлер муэллифлер. "Хасталыкънынъ ильк басамакълары къайтарып оламагъан деменция басамакътан эвель пейда ола, бу исе къарышув ве тедавийлев ичюн алтын пенджередир. Шунынъ ичюн къартларда Альцгеймер хасталыгъынынъ ильк басамакъларыны кенъ ольчюде скрининг япмакъ тасдикълана."
Кутьлевий скрининг программалары хасталыкъны эрте басамакъта тапмагъа ярдым этсе де, шимдики диагностика усуллары мунтазам скрининг ичюн пек агъыр ве паалыдыр. Позитрон-эмиссион томография-компьютер томографиясы (ПЭТ-КЭТ) эрте Аβ чёкюндилерини тапмакъ мумкюн, амма паалы ве хасталарны нурланувгъа огърата, Альцгеймер хасталыгъыны тапмагъа ярдымджы олгъан биомаркер тестлери исе хастагъа репульсив ола бильген мий-омуз сувуны алмакъ ичюн инвазив къан чекмек я да бель тешиклери япмакъны талап этелер.
Тедкъикъатчылар къайд этелер ки, бир къач араштырма хасталарны АДнинъ сидик биомаркерлерини тешкермек мумкюн олгъаныны косьтере. Сидик анализи инвазив олмагъан ве къолайлы олгъаны ичюн, оны кутьлевий скрининг япмакъ ичюн пек яхшыдыр. Амма алимлер эвельден АД ичюн сидик биомаркерлерини бельгилеген олсалар да, оларнынъ ич бириси хасталыкънынъ ильк басамакъларыны тапмакъ ичюн келишмей, яни эрте тедавийлемек ичюн алтын пенджере эльге кечирильмез олып къалмакъта.
Ван ве аркъадашлары эвельде формальдегидни Альцгеймер хасталыгъынынъ сидик биомаркери оларакъ огренген эдилер. «Сонъки йылларда формальдегиднинъ аномаль метаболизми яшкъа коре когнитив зайыфлыкънынъ эсас хусусиетлеринден бири оларакъ таныла», — дейлер олар. «Бизим эвельки араштырмамызда сидиктеки формальдегиднинъ севиелери ве когнитив функция арасында корреляция олгъаны акъкъында хабер этильди, бу исе сидиктеки формальдегиднинъ АД-нинъ эрте диагностикасы ичюн потенциаль биомаркерлер олгъаныны косьтере».
Лякин хасталыкъны эрте тапмакъ ичюн биомаркерлер оларакъ формальдегидни къулланувда енгиллештирмек ичюн ер бар. Якъында нешир этильген озь араштырмасында команда формальдегиднинъ метаболити олгъан форматкъа дикъкъат айырды, о биомаркерлер оларакъ даа яхшы чалышкъаныны корьмек ичюн.
Тедкъикъат группасына 574 адам кирди, оларнынъ арасында чешит агъырлыкътаки Альцгеймер хасталыгъы олгъан хасталар, эм де когнитив джеэттен нормаль сагълам контроль иштиракчилери бар эди. Тедкъикъатчылар иштиракчилерден сидик ве къан нумюнелерини талиль этип, сидик биомаркерлеринде фаркъларны къыдырдылар ве психологик баалав кечирдилер. Иштиракчилер озь диагнозларына коре беш группагъа болюндилер: когнитив нормаль (НК) 71 адам, субъектив когнитив эксильюв (СКЭ) 101, енгиль когнитив бозукълыкъ ёкъ (ЕКБ), когнитив бозукълыкъ 131, енгиль когнитив бозукълыкъ (МКИ) 1518 адам, БА13 адам. .
Тедкъикъатта сидиктеки мурдар кислота севиелери Альцгеймер хасталыгъынынъ бутюн группаларында эмиетли дереджеде юксельгени ве сагълам контроль группасына, шу джумледен эрте субъектив когнитив эксильюв группасына коре когнитив эксильювнен корреляцияда олгъаны тапылды. Бу, мурдар кислотасы АДнинъ башлангъыч дереджеси ичюн сезиджи биомаркерлер оларакъ хызмет эте биледжегини косьтере. «Бу араштырмада биз биринджи кере сидиктеки мурдар кислотасы севиелери когнитив ашагъы тюшювнен денъишкенини хабер этемиз», — дедилер олар. «Сийдикнинъ мурджие кислотасы АД диагностикасында уникаль эффективлик косьтерди.Бундан гъайры, СКД диагностикасы группасында сидикнинъ мурдар кислотасы эмиетли дереджеде артты, демек, сидикнинъ мурдар кислотасыны АД-ни эрте диагностика этмек ичюн къулланмакъ мумкюн».
Меракълысы шунда ки, араштырмаджылар сидиктеки формальдегиднинъ севиесини къан Альцгеймернинъ биомаркерлеринен бирлештиргенде, хасталарда хасталыкънынъ басамакъларыны даа догъру тасавур эте биледжеклерини таптылар. Лякин Альцгеймер хасталыгъы ве мурджие кислотасы арасындаки багъны анъламакъ ичюн даа чокъ араштырмалар япмакъ керек.
Лякин муэллифлер бойле нетиджеге кельдилер: «Сидиктеки формальдегид ве формальдегиднинъ севиелери тек АД-ни НК-дан айырмакъ ичюн дегиль де, АД хасталыгъынынъ басамакълары ичюн плазма биомаркерлерининъ прогностик догърулыгъыны юксельтмек мумкюн.диагностика ичюн потенциаль биомаркерлер».