Химиявий реакциялар эр вакъыт этрафымызда олып кече — тюшюнип бакъсанъ, бу ачыкъ-айдын корюне, амма машинаны чалыштыргъанда, йымырта къайнаткъанда я да газонымызны гъыдаландыргъанда, буны къач адам япамыз?
Химиявий катализ эксперти Ричард Конг химиявий реакциялар акъкъында тюшюнип келе. О, озюнинъ айткъанына коре, «профессиональ тюнер» оларакъ япкъан ишинде тек озь-озюнден пейда олгъан джевапларнен дегиль де, янъы джевапларны бельгилемекнен де меракълана.
Конг, Санат ве илимлер колледжининъ химия ве химиявий биология боюнджа Кларман ильмий хадимлери оларакъ, химиявий реакцияларны истеген нетиджелерге алып баргъан катализаторларны ишлеп чыкъмакъ, хавфсыз ве атта къошма къыйметли махсулатлар яратмакъ, шу джумледен инсангъа мусбет тесир эте бильген махсулатлар яратмакъ узеринде чалыша. сагълыкъ. Чаршенбе.
«Химиявий реакцияларнынъ эмиетли бир къысмы ярдымсыз олып кече», — деди Конг, машиналар къазылма якъыты якъкъанда углекислый газнынъ чыкъкъанына ишарет этип. — Лякин даа муреккеп ве муреккеп химиявий реакциялар автоматик шекильде олмай, мында химиявий катализ озь ишини башлай».
Конг ве онынъ аркъадашлары озьлери истеген реакцияларны ёнельтмек ичюн катализаторлар ишлеп чыкътылар. Меселя, догъру катализаторны сечип, реакция шараитлерини сынап бакъып, углекислый газны мурдар экшилигине, метанолгъа я да формальдегидке чевирмек мумкюн.
Химия ве химиявий биология профессоры (A&S) ве Конгнынъ модераторы Кайл Ланкастернинъ айткъанына коре, Конгнынъ ёнелиши Ланкастернинъ лабораториясынынъ «кешфиятларгъа эсаслангъан» ёнелишине пек келише. «Ричарднынъ химиясыны яхшылаштырмакъ ичюн къалай къулланмакъ гъаеси бар эди, бу гъае меним сценарийимде ич бир вакъыт ёкъ эди», — деди Ланкастер. «Онынъ матбуатта чокъ лаф этильген углекислый газны сечип алмакъ ёлунен даа къыйметли бир шейге чевире бильген катализаторы бар».
Конг ве онынъ ишдешлери якъында белли бир шараитлерде углекислый газны мурджие кислотасына чевире бильген системаны таптылар.
«Биз джевапкярлыкъта даа энъ юксек севиеде олмасакъ да, бизим системамыз юксек севиеде персонализация этиле», — деди Конг. "Бойлеликнен, биз базы катализаторлар не ичюн башкъаларындан тездже чалышкъанларыны, не ичюн базы катализаторлар табиаттан яхшы олгъаныны даа терен анълап башлай билемиз. Биз катализаторларнынъ параметрлерини тюзетип, бу шейлернинъ не ичюн тездже чалышкъаныны анъламагъа тырыша билемиз, чюнки олар не къадар тез чалышсалар, о къадар яхшы чалышсалар, сен о къадар тез молекулалар ярата билесинъ."
Кларман стипендиаты оларакъ, Конг сув ёлларына зеэрли шекильде акъкъан умумий губре олгъан нитратларны этраф муиттен чыкъарып, оларны даа зарарсыз мадделерге чевирмек ичюн де чалыша, деди о.
Конг ер юзюнде булунгъан алюминий ве къалай киби маденлерни катализатор оларакъ къулланып, эксперимент кечирди. Маденлер учуз, зеэрсиз ве ер къабугъында чокъ, шунынъ ичюн оларны къулланмакъ тургъунлыкъ меселелерини догъурмаз, деди о.
«Биз эки маден бири-бирине тесир этеджек катализаторларны насыл япмакъ кереклиги узеринде де чалышамыз», — деди Конг. «Бир рамкада эки маденни къулланып, биметалл системаларындан насыл реакциялар ве меракълы химиявий джерьянлар алмакъ мумкюн?»
Орманлар бу маденлерни туткъан химиявий муиттир – олар бу маденлернинъ озь ишини япмакъ ичюн имкянларыны ачмакъ ичюн пек муимдир, тап авагъа догъру урба керек олгъаны киби, деди Конг.
Сонъки 70 йыл ичинде стандарт химиявий кечювлерге иришмек ичюн бир маден меркезини къулланмакъ эди, амма сонъки он йыл я да якъын вакъыт ичинде бу саадаки химияджылар эки маденнинъ бирлешмесини я химиявий, я да якъын якъынлыкъта огренмеге башладылар. Биринджиден, дей Конг: «Бу санъа даа чокъ сербестлик дереджелери бере».
Бу биметалл катализаторлар химияджыларгъа маден катализаторларыны оларнынъ кучьлю ве зайыф тарафларына коре бирлештирмек имкяныны бере, дей Конг. Меселя, субстратларгъа зайыф багълангъан, амма багъларны яхшы узген маден меркези, багъларны зайыф узген, амма субстратларгъа яхшы багълангъан башкъа маден меркезинен чалышмакъ мумкюн. Экинджи маденнинъ олмасы да биринджи маденнинъ хусусиетлерине тесир эте.
— Эки маден меркези арасында биз синергик эффект деп адландыргъан шейни алмагъа башламакъ мумкюн, — деди Конг. «Биметалл катализ саасы энди насылдыр керчектен де уникаль ве аджайип реактивлик косьтерип башлай».
Конг маденлернинъ молекуляр бирикмелерде бири-бирине насыл багълангъаны акъкъында даа чокъ экиманалылыкълар олгъаныны айтты. О, химиянынъ озюнинъ дюльберлигинден, нетиджелерден де эеджанлангъаны киби, эеджанланды. Конгны «Ланкастер лабораториялары»на рентген спектроскопиясы боюнджа усталыгъы ичюн кетирдилер.
«Бу симбиоз, — деди Ланкастер. "Рентген спектроскопиясы Ричардкъа перде артында не олгъаныны ве къалайны айрыджа реактив ве бу химиявий реакциягъа къабилиетли япкъан шейни анъламагъа ярдым этти. Биз онынъ группа химиясы боюнджа буюк бильгилеринден файдаландыкъ, бу исе группагъа янъы саагъа къапуны ачты."
Эписи эсас химия ве араштырмаларгъа келип чыкъа, дей Конг, ве бу ёнелишни «Опен Кларман» стипендиясы мумкюн эте.
«Адеттеки бир куньде мен лабораторияда реакциялар кечире билем я да молекулаларны импульслендирген компьютер янында отурып олам», — деди о. «Биз химиявий фаалиетнинъ мумкюн къадар толу тасвирини алмагъа тырышамыз».