«Экстрацеллюляр матрица» я да ЭКМ деп адландырылгъан мантар ве бактерияларнынъ япышкъан тышкъы къатламы джеле консистенциясына малик олып, къорчалайыджы къатлам ве къабукъ вазифесини беджере. Лякин iScience меджмуасында якъында Массачусетс Амхерст университети Вустер политехник институтынынъ ишбирлиги иле кечирген араштырмагъа коре, базы микроорганизмлернинъ ЭКМ-и тек оксалет экшилиги я да башкъа адий экшиликлернинъ иштирагинде гель мейдангъа кетире. Чюнки ЭКМ антибиотиклерге къаршы турмакътан башлап, тыкъылгъан боруларгъа ве тиббий алетлернинъ кирленмесине къадар эр шейде муим роль ойнай, микроорганизмлер озь япышкъан гель къатламларынен насыл чалышкъанларыны анъламакъ бизим куньделик омюримиз ичюн кенъ эмиетке маликтир.

«Мен эр вакъыт микроблы ЭКМ-лернен меракъландым, — дей Массачусетс Амхерст университетининъ микробиология профессоры ве ишнинъ уйкен муэллифи Барри Гуделл. "Инсанлар ЭКМни сыкъ-сыкъ микроорганизмлерни къорчалагъан инерт къорчалайыджы тышкъы къатлам оларакъ тюшюнелер. Амма о, микроб улькелерине кирген ве чыкъкъан гъыдалы мадделер ве ферментлернинъ каналы оларакъ да хызмет эте биле."
Къаплама бир къач вазифени беджере: онынъ япышкъанлыгъы айры микроорганизмлернинъ бири-бирине топланып, колониялар я да «биопленкалар» мейдангъа кетире биледжегини анълата, ве буны етерли микроорганизмлер япкъанда, о, боруларны тыкъа я да тиббий донатмаларны кирлете биле.
Амма къабукъ да кечиримли олмакъ керек: бир чокъ микроорганизмлер чешит ферментлерни ве башкъа метаболитлерни ЭКМ ярдымынен тышкъа, ашамакъ я да зарарламакъ истеген материалгъа (чюрюк агъач я да омузлы айванларнынъ токъумасы киби) чыкъаралар, сонъра, ферментлер озь ишини битирген сонъ, аш азырлав вазифеси – ЭКМ ярдымынен гъыдалы мадделерни кери къайтаралар.
Бу демек ки, ЭКМ тек инерт къорчалав къатламы дегиль; Аслында, Гуделл ве аркъадашлары косьтергени киби, микроорганизмлер озь ЭКМ-нинъ ялтыравукълыгъыны ве, демек, онынъ кечиримлилигини идаре этмек къабилиетине малик олгъан киби корюнелер. Олар буны насыл япалар?
Мантарларда чыкъарылгъан махсулат, корюнишине коре, бир чокъ осюмликлерде табиий шекильде расткельген умумий органик кислотадыр, Гуделл ве онынъ аркъадашлары тапкъанлары киби, бир чокъ микроорганизмлер озьлери чыкъаргъан оксалик экшилигини углеводларнынъ тышкъы къатламларына багъланмакъ ичюн къулланалар. япышкъан мадде мейдангъа кетирмек. , джелеге бенъзеген ЭСМ.
Лякин команда дикъкъатнен бакъкъанда, тек ЭКМ чыкъармагъа ярдым этмегенини, оны «низамлагъаныны» да таптылар: микроблар углевод-экшилик къарышмасына не къадар чокъ оксал экшилиги къошсалар, ЭКМ о къадар ялтыравукъ ола. ЭКМ не къадар ялтыравукъ олса, буюк молекулаларнынъ микробкъа кирмесини я да чыкъмасыны о къадар къапатып къоя, кичик молекулалар исе этраф муиттен микробкъа кирмеге сербест къалалар ве аксине.
Бу кешфият мантарлар ве бактериялар чыкъаргъан чешит тюрлю бирикмелернинъ керчектен де бу микроорганизмлерден этраф муитке насыл киргенлери акъкъында аньаневий ильмий анълайышкъа къаршы чыкъа. Гуделл ве аркъадашлары бойле фикирге кельдилер ки, базы алларда микроорганизмлернинъ сагъ къалмасы я да зарарланмасы ичюн микроорганизмнинъ багълы олгъан матрицагъа я да токъумасына уджюм этмек ичюн пек кичик молекулаларнынъ секрециясына зияде ишанмакъ керек ола биле. Бу демек ки, эгер буюк ферментлер микробларнынъ экстрацеллюляр матрицасындан кечип оламаса, патогенезде кичик молекулаларнынъ секрециясы да буюк роль ойнай биле.
«Корюне ки, орта ёл бар, — деди Гуделл, — анда микроорганизмлер белли бир муитке уйгъунлашмакъ ичюн экшилик севиелерини идаре эте билелер, ферментлер киби базы буюк молекулаларны сакълап къалалар, айны вакъытта кичик молекулаларгъа ЭКМ-ден къолайлыкънен кечмеге имкян берелер. антибиотиклерни къулланалар, чюнки бу иляджларнынъ чокъусы пек буюк молекулалардан ибарет. Иште, бу персонализация къабилиети антимикроб терапиясындаки эсас маниалардан бирисини енъмекнинъ анахтар ола биле, чюнки ЭКМ-ни даа кечиримли япмакъ ичюн манипуляция япмакъ антибиотиклернинъ ве антимикроблы васталарнынъ семерелилигини юксельте биле.

«Эгер биз белли бир микробларда оксалат киби кичик экшиликлернинъ биосинтезини ве секрециясыны идаре эте бильсек, о вакъыт микробларгъа не киргенини де идаре эте билемиз, бу исе бизге бир чокъ микроб хасталыкъларыны даа яхшы тедавийлемеге имкян бере биле», — деди Гуделл.
2022 сенеси декабрь айында микробиолог Ясу Морита Миллий сагълыкъ институтларындан грант алды, сонъунда верем хасталыгъынынъ янъы, даа самимий тедавийлев усулларыны ишлеп чыкъмагъа ёнельген араштырмаларгъа ярдым этмек ичюн.

Эгер даа чокъ малюмат алмакъ истесенъиз, манъа почтанен язынъыз.
Электрон почта:
info@pulisichem.cn
Тел:
+86-533-3149598