Белли бир рацион планы апансыздан пек популяр олгъанда, оны туз данечигинен ичмек керек. Затен, белли бир сагълыкъ проблемасыны я да вазиетини чезмек ичюн къанунлы, экспертлер тарафындан ярдым этильген программалар оларакъ башлангъан бир чокъ рационлар тез арыкъламакъ программаларындан башкъа бир шейге чевирильди ве сонъра инсанларгъа кутьлевий суретте сатыла, оларнынъ чокъусы оларны ич бир вакъыт денъиштирмеге меджбур олмадылар. рационны биринджи ерде къоймакъ керек.
Сонъки вакъытларда аз оксалатлы рационлар акъкъында чокъ лаф юрсетиле. Бу хусусий ашамакъ планы бюйрек ташлары олгъан адамларгъа сыкъ-сыкъ тевсие этиле, дей «Кичик денъишмелер рационы» китабынынъ муэллифи, доктор Кери Ганс. Бу, богъдай ичинде минерал ве тузларнынъ къатты чёкюндилери пейда олгъанда пейда олгъан агъыр вазиетке мейиль олгъанлар ичюн пек яхшыдыр.
Амма аз оксалатлы рацион арыкъламакъ ичюн япылмагъан ве озь рационына даа чокъ гъыдалы мадделер къошмагъа истегенлер ичюн панацея дегиль. Биз мутехассыслардан аз оксалатлы рационгъа не киргени ве о, ашайт планынъызгъа келишкенини насыл бильмек кереклиги акъкъында даа чокъ малюмат сорадыкъ. Иште, оларнынъ айтмакълары бар эди.
Адындан корюнгени киби, ашайт планы оксалатларнынъ севиесини тюшюрмек ичюн япылгъан, бу бирикме организм аз микъдарда чыкъара, дей гъыдаланув ве диететика академиясынынъ векили Соня Анджелоне. «Бизим организмимизде С витаминининъ парчаланмасы да оксалатларнынъ пейда олувына кетире», — деп къоша о.
Оксалаттар табиий шекильде бир чокъ себзелерде, джевизлерде, мейваларда ве богъдай махсулатларында расткеле, дей Рутгерс университетининъ клиник ве профилактик гъыдаланув илимлери доценти Дебора Коэн (РДН). Сен озь алякъада олгъан аман-аман бутюн оксалатларны (олар башкъа минералларнен къарышып, оксалатлар мейдангъа кетире) чыкъарасынъ, дей Коэн. Бюйрек ташлары оксалатлар организмден чыкъкъанда кальцийнен бирлешкенде пейда ола.
Алчакъ оксалатлы рацион оксалатларнынъ озьара тесирини энъ эксик дереджеге еткизмек ичюн япыла. «Базы адамлар оксалатларнынъ микъдарыны эксильтмек [бюйрек ташлары] хавфыны эксильте биле, деп тюшюнелер», — деди Коэн.
«Лякин, — деп къоша о, — шуны къайд этмек муим ки, бюйрек ташларынынъ пейда олувы чокъ факторлы фактордыр». Меселя, Миллий богъдай фонду къайд эте ки, кальцийнинъ аз ашамасы я да сувсызланув да богъдай ташлары хавфыны арттырмакъ мумкюн. Демек, тек аз оксалатлы рацион тек бир мукъайтлыкъ чареси олмай биле, шунынъ ичюн оны сынап бакъмаздан эвель, экимнен лакъырды этмек яхшы олур.
Базы интернетлерде рационны «ялынъызлыкъ»нынъ панацеясы оларакъ реклама этселер де, бу исбатланмагъан. Бу къатты суретте кальций оксалатлы богъдай ташлары олгъан адамлар ичюндир. «Адет узьре, алчакъ оксалатлы рационгъа кечмекнинъ эсас себеби я богъдай ташлары хавфыны эксильтмеге ярдым этмектир – тек, лякин, эгер сизде анамнезде юксек оксалат севиеси ве богъдай ташлары олса, я да юксек оксалат севиеси хавфыны эксильтмеге ярдым этмек – бу богъдай ташларынынъ анахтардыр», – деди Ханс.
Лякин бу рацион богъдай ташлары олгъан эр кеске келишмей биле. Кальций оксалат ташлары энъ чокъ расткельген чешит олса, бюйрек ташлары башкъа мадделерден ибарет ола биле, бу алда аз оксалат рационы ярдым этмей биле.
Кальций оксалат ташлары олса биле, оларнынъ къайтып кельмеси хавфыны эксильтмекнинъ башкъа ёллары да ола биле. «Чюнки кальций оксалатларгъа багълана биле, шунынъ ичюн олар богъдайгъа етмейлер ве богъдай ташлары пейда ола, рационда етерли кальций алмакъ, рационда оксалатларнынъ микъдарыны эксильтмек киби, тесирли ола биле», — дей Коэн.
«Оксалатнынъ дады ёкъ, онынъ ичюн оксалат чокъ олгъан шейни ашагъанынъызны бильмезсинъиз», — дей Анджелоне. – Къайсы ашайт малларында оксалатлар чокъ, къайсыларында исе аз олгъаныны анъламакъ муимдир».
«Бу мадделер олгъан смузилернен мукъайт олунъ», — деп тенбиелей Анджелоне. Смузиде тез ашамакъ мумкюн олгъан кичик бир фильджанда юксек оксалатлы ашайтлар чокъ ола биле, шунынъ ичюн мукъайт олмакъ керек.
Умумен, аз оксалатлы рационлар сагълыкъ ичюн пек хавфлы дегиль, деди Коэн. Лякин, къоша о, сизде белли бир гъыдалы мадделернинъ эксиклиги ола биле. «Бельгили ашайт малларыны сынъырлагъан эр бир рацион гъыдалы мадделернинъ эксиклигине кетире биле, оксалат микъдары чокъ олгъан ашайтлар исе чокъ вакъыт муим гъыдалы мадделернен зенгин ола», — дей о.
Алчакъ оксалатлы рационларнынъ даа бир сынъырланмасы? Онъа уймакъ къыйын ола биле. «О юксек оксалатлы ашайтларнынъ озьгюн имзасы ёкъ», — деди Коэн. Бу демек ки, юксек оксалатлы ашайтлар арасында сен къолайлыкънен эда эте биледжек бир умумий мевзу ёкъ. Догъру ёлда олгъанынъызгъа эмин олмакъ ичюн, чокъ араштырма япмакъ керек ола биле.
Айны шекильде, богъдай ташларынынъ пейда олувына бир чокъ факторлар тесир эте биле, шу джумледен генетика ве ичкен сувнынъ микъдары, деп къайд эте World Journal of Nefrology. Тек аз оксалатлы рационгъа риает этмек богъдай ташлары хавфыны ёкъ этип оламай, дей Коэн.
Кене де, бу рационны башламаздан эвель, бу сиз ичюн догъру арекет олгъанына ве ашайт планынъыз ерине я да ондан гъайры не япмакъ кереклигине эмин олмакъ ичюн, экимнен лаф этинъиз. Меселя, Коэн аз оксалатлы рациондан тыш я да сынъырлайыджы ашайт планыны япмагъа тырышмаздан эвель, богъдай ташларынынъ пейда олувынынъ хавфыны энъ эксик дереджеге еткизмек ичюн ашагъыдакилерни япмакъны тевсие эте:
Рекорд киби корюнмей, амма эгер сиз аз оксалатлы рационнен меракъланса- нъыз, Ханс башта экимнен лаф этмекнинъ муимлигини къайд эте: «Эгер сизинъ оксалатларнынъ севиеси нормаль олса ве сизде бюйрек ташларынен телюкеге тюшмеге башламакъ ичюн ич бир себеп олмаса».